Władysław Grabski (1874- 1938)

Talenty

  • Naukowca
  • Społecznik

Profil

Polityk związany z Narodową Demokracją, ekonomista, minister skarbu, premier w czasie wojny polsko-bolszewickiej, autor reformy walutowej i gospodarczej, rektor SGGW. Uratował Polskę przed katastrofą gospodarczą i polityczną. Podziękowań się nie doczekał.

Biografia

Pochodził z typowej ziemiańskiej rodziny, która dostrzegając talent syna do nauki postanowiła przeznaczyć niemałe środki na wykształcenie Władysława. Ukończył V Gimnazjum Filologiczne w Warszawie. Następnie studiował historię, ekonomię i rolnictwo na zagranicznych uczelniach paryskich École des Sciences Politiques oraz na Université Sorbonne (oraz w Niemczech na Uniwersytecie Marcina Lutra w Halle. Jego poglądy wyraźnie ewoluowały – od socjalistycznych w kierunku liberalnych i solidarystycznych. Z powodu śmierci ojca musiał przerwać studia i powrócić do kraju. 

Nielegalna szkoła i aresztowania 

Zarządzając rodzinnym majątkiem, zaangażował się jednocześnie w działalność społeczną i polityczną. Założył m.in. rolniczą stację doświadczalną, spółdzielnię produkcyjną, kółka rolnicze oraz nielegalną szkołę wiejską dla dzieci. Równocześnie współtworzył nielegalny, związany z endecją Związek Pracy Narodowo-Politycznej. Za swoją działalność został przez władze rosyjskie uwięziony. W tym czasie związał się z Narodową Demokracją i jako jej przedstawiciel trzykrotnie zasiadał w rosyjskiej Dumie. W czasie I wojny światowej jako wiceprezes Centralnego Komitetu Obywatelskiego zajął się niesieniem pomocy Polakom w Rosji. Wrócił po rewolucji październikowej i niemal natychmiast został aresztowany – tym razem przez Niemców i osadzony w twierdzy modlińskiej. Po wyjściu na wolność został, obok Romana Dmowskiego i Ignacego Paderewskiego, delegatem na Konferencję Pokojową w Paryżu, kierując pracami polskiego zespołu w zakresie ekonomicznym. Następnie sprawował obowiązki ministra skarbu w rządzie Leopolda Skulskiego. Od 23 czerwca do 24 lipca 1920 roku, w okresie wojny polsko-bolszewickiej, pełnił funkcję premiera.

Odpowiednie kompetencje 

Trzy lata później, obejmując po raz drugi urząd premiera, był już politykiem doświadczonym. Podczas exposé sejmowego zapowiedział szybkie zrównoważenie budżetu, reformę walutową i projekt ustawy dającej rządowi nadzwyczajne uprawnienia. „Musiał przeto powstać rząd bezpartyjny zdecydowany na przeprowadzenie reformy walutowej i użycie w tym celu wszystkich rozporządzalnych środków naszego społeczeństwa i dający jednocześnie gwarancję, że uchroni nawę państwową od wstrząśnień społecznych i politycznych. Zadanie takie przypadło mnie w udziale. W chwili obejmowania urzędu premiera, Władysław Grabski miał 49 lat i cały bagaż doświadczeń w pracy państwowej i, co być może najważniejsze, odpowiednie do tego kompetencje” – pisał o samym sobie. Powołał do życia Bank Polski, który pełnił funkcję banku centralnego i wyłącznego emitenta waluty polskiej. Ustanowił nową jednostkę walutową – złoty polski. Energiczne działania Grabskiego szybko zaczęły przynosić skutki. Wzrosła ściągalność podatków, zmniejszono radykalnie wydatki państwowe. Grabskiemu udało się też przeprowadzić inne ważne reformy – ustawę o ubezpieczeniu na wypadek bezrobocia, poprawę stosunków z mniejszościami narodowymi. Do niewątpliwych sukcesów rządu należy też zaliczyć powołanie Korpusu Ochrony Pogranicza. Dzięki temu w kolejnych latach udało się skutecznie opanować sytuację na wschodnich rubieżach państwa. 

Rozgoryczony uczony 

Niestety, wojna celna z Niemcami i spadek światowej koniunktury gospodarczej wywołały różnice pomiędzy premierem a dyrekcją utworzonego przez niego Banku Polskiego na temat obniżenia kursu złotego. W listopadzie 1925 r. Grabski podał się do dymisji. Rozgoryczony, postanowił już nigdy nie wracać do czynnej polityki. Będąc profesorem Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie, po przewrocie majowym, oddał się całkowicie pracy uczonego. Był autorem szeregu prac dotyczących spraw gospodarczych na ziemiach polskich: stosunków agrarnych, wsi polskiej, kwestii skarbowych i budżetowych. W opinii wielu historyków znaczenie reformy walutowej dla młodego polskiego państwa było równie ważne jak bitwa warszawska.


Brak dostępu do ankiet

Aby wziąć udział w ankiecie musisz posiadać konto oraz musisz być zalogowany.



Skip to content